Petrol fiyatları neden yükseldi, borsalar neden düşüyor? İşte küresel piyasalarda son durum ve Fed beklentisi

ABD ve İran arasında çatışmaların tekrar şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarında yaşanan keskin yükseliş, küresel piyasalarda enflasyon endişesini ve karamsarlığı zirveye taşıdı. Aynı gün Wall Street’in en etkili yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin yaşadığı sert kayıplar, ABD borsalarının son bir ayın en büyük düşüşünü yaşamasına yol açtı.

ATEŞKES BOZULDU, PETROL YÜKSELDİ

ABD ile İran arasında haziran ayında sağlanan ateşkesin bozulması ve savaşın yeniden başlaması, enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Yemen’deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz’de iki Suudi petrol tankerine saldırarak küresel arz açısından hayati önem taşıyan Babülmendep Boğazı’nı tehdit etmesiyle, petrol varil fiyatları kısa sürede yüzde 7 artarak 100 doların üstüne çıktı.

Mayıs ayından bu yana en yüksek seviyesini gören Brent petrolün sadece bu ay yaklaşık yüzde 40 yükselmiş olması ve petrol rezervlerinin zaten düşük seviyelerde bulunması, uzun süreli bir enerji şoku yaşanacağı endişelerini derinleştirdi.

TAHVİL PİYASASINDA SATIŞ DALGASI

Petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin enflasyonu tetikleyeceği beklentisi, ABD tahvillerinde sert satış dalgasına neden oldu. Piyasalardaki karamsarlıktan en ağır darbeyi uzun vadeli ABD Hazine tahvilleri aldı.

Tahvil fiyatlarının düşmesiyle birlikte otuz yıllık tahvil getirisi yüzde 5,201 ile 19 yılın zirvesine doğru ilerlerken; uzun vadeli tahvillerin yönü için gösterge niteliğindeki on yıllık ABD tahvillerinin getirisi yüzde 4,7135 ile son 18 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

FED BEKLENTİLERİ TERSİNE DÖNDÜ

Bu gelişmelerle birlikte, merkez bankalarının para politikalarını gevşeteceğine ilişkin umutlar da rafa kalktı. Piyasalar, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) gelecek hafta faiz artırma ihtimalini üçte bir olarak değerlendirmeye başladı. Yalnızca bir hafta öncesine nazaran köklü bir değişikliğe işaret eden bu yeni yaklaşım doğrultusunda, yatırımcılar artık Fed’in ocak ayına kadar iki kez faiz artırımı yapacağı varsayımıyla işlem görüyor.

WALL STREET VE ASYA BORSALARINDA DEPREM

Petrol ve faizlere ilişkin derin endişeler sadece ABD’yi değil, Asya borsalarını da vurdu. Güney Kore’nin KOSPI endeksi yüzde 6, Japonya’nın Nikkei endeksi ise yüzde 2,8 geriledi.

Olumsuz makroekonomik tabloya ek olarak, Amerikan teknoloji devlerinin devasa harcamalarının ne zaman kazanca dönüşeceğine ilişkin kaygılar, piyasadaki çöküşü daha da ağırlaştırdı.

• Tesla: Şirketin iki yılı aşkın sürenin ardından ilk kez negatif serbest nakit akışı açıklaması, hisselerinde yaklaşık yüzde 14’lük bir çöküşe yol açtı.
• Alphabet (Google): Yapay zeka yatırımlarını hızla artıran Google’ın ana şirketi Alphabet’in hisseleri, şirketin harcamalarının nakit gelirini aşması nedeniyle yaklaşık yüzde 7 değer kaybetti.

TRUMP’IN GÜMRÜK VERGİSİ HAMLESİ

Piyasalarda yaşanan bu kargaşa, ABD Başkanı Donald Trump’ın son küresel gümrük vergisi hamlesinin etkilerini de gölgede bıraktı. ABD’li tüketicilerin ithal ürünler için daha fazla ödeme yapmasına yol açacak kararın piyasalar üzerindeki ilk tepkisi sınırlı kaldı.

Uzmanlar, yeni düzenlemenin daha önceden uygulamada olan ve süresi dolan yüzde 10’luk gümrük vergilerinin yerini alması nedeniyle piyasalarda ek bir sarsıntı oluşturmadığına dikkat çekiyor.