İzmir Büyükşehir Belediyesi, kamuoyunda ‘Basmane Çukuru’ olarak bilinen mülkün Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ihaleye çıkarılmasıyla ilgili yapılan yorumlara dair bir açıklama yaptı. Açıklamada, belediyenin haklarının satılmadığı, aksine korunarak bağımsız bir kamu yapısına dönüştürülmesinin hedeflendiği ifade edildi.
Büyükşehir Belediyesi, Basmane çukuru olarak adlandırılan mülkün TMSF tarafından ihale edilmesine yönelik değerlendirmelere dair bilgi verdi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Kamuoyunda uzun yıllardır ‘Basmane Çukuru’ olarak anılan taşınmazın Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ihaleye çıkarılmasıyla alakalı basında ve sosyal medyada dolaşan bilgilere yanıt vermek amacıyla bu açıklamayı yapma gereği duyduk. Öncelikle belirtmek gerekir ki bu ihale, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bir taşınmaz veya belediye hakkı satışı değildir. TMSF, ilgili şirketlere ait haczedilmiş taşınmazlar ve bunlarla bağlantılı sözleşmelerden oluşan “Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü”nü satışa sunmaktadır. Belediyemiz bu ihale sürecinin satıcısı değildir.
TİB ihalesinin hukuki niteliği
Ticari ve iktisadi bütünlük ihalesi, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 134. maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde TMSF’nin kamu alacaklarının tahsili için yürüttüğü özel bir cebri satış yöntemidir. İhale konusu olan durum, yalnızca boş bir arsanın el değişimi değil; şirketlere ait haczedilmiş varlıklar ile bunlara bağlı sözleşmelerden oluşan bir bütündür.
Bu nedenle işlemin hukuki adı ‘satış ihalesi’ olsa da, Basmane açısından ihale mevcut kat karşılığı inşaat ilişkisinin hayata geçirilmesi ve projenin tamamlanmasını sağlayacak yatırımcının belirlenmesi işlevini de taşımaktadır. İhaleyi kazanacak yatırımcının, protokol koşulları çerçevesinde belediyeye karşı yapılacak işlemlerle ilgili yükümlülükleri üstlenmesi beklenmektedir. Burada belediyenin bedel ödeyerek bina satın alması ya da taşınmazını satışa çıkarması söz konusu değildir. Amaç, geçmiş sözleşmelerden kaynaklanan hakkımızın karşılığı olan bağımsız Belediye Hizmet Binasının yatırımcı tarafından inşa edilip belediyeye teslim edilmesi ve tapuda güvence altına alınmasıdır. İhale hukuken bir TİB satışı; fakat belediyemiz açısından mevcut sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmesine yönelik yatırım sürecinin bir aşamasıdır.
“Bu ilk TİB ihalesi değildir”
Basmane alanının bugün ilk kez TMSF tarafından ihale konusu yapıldığına dair değerlendirmeler gerçeği yansıtmamaktadır. Ege Dünya Ticaret Merkezi Ticari ve İktisadi Bütünlüğü daha önce üç kez satışa sunulmuş olup, 19 Ocak 2016 tarihinde tekrar ihale edilmiştir. O tarihteki ihale de projenin tamamlanmasını sağlayacak biçimde sonuçlandırılamamıştır. Bugünkü süreç ise ilk kez alınmış bir satış kararından değil; önceki girişimlerle çözülemeyen hukuki ve fiili belirsizliklerin giderilmesi ihtiyacından doğmaktadır. Bu sefer önemli olan nokta, belediyemizin haklarının bağımsız yapı ile somutlaştırılmasıdır.
“Basmane’nin yapılaşma kararları bugün alınmadı”
Basmane alanındaki planlama ve yapılaşma geçmişi yaklaşık kırk yıl öncesine uzanmaktadır. Alan, 1985 tarihli uygulama imar planında özel projeye göre yapılaşmaya konu edilmiş; 1986 yılında yapılan plan değişikliğiyle emsal 5 olarak belirlenmişti. 1991 tarihli nazım imar planında ise eski ESHOT garaj alanının otel ve kongre merkezi olarak değerlendirileceği öngörülmüştür. Dolayısıyla Basmane alanında yapılaşma hakkı mevcut Belediye Yönetimimiz döneminde tanınmamış; daha önce kapalı olan alan bugünkü anlamda imara açılmamıştır. Alanın imar geçmişi ile TMSF’nin satış işlemi hukuken farklı konulardır. 1997 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi ile yüklenici şirketler arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmış; sonraki yıllarda ortaya çıkan imar, ruhsat, mülkiyet ve dava uyuşmazlıkları sebebiyle ana proje tamamlanamamıştır. Bunun yanı sıra bazı edimlerin geçmişte yerine getirilmiş olması da sözleşmesel ilişkinin değerlendirilmesinde dikkate alınmalıdır.
“Belediyemizin yüzde 30’luk hakkı korunmaktadır”
2009 yılında dönemin Belediye Başkanı Sayın Aziz Kocaoğlu zamanında yapılan düzenlemeyle belediyenin projeden kaynaklanan hakkı yüzde 11’den yüzde 30’a çıkarılmıştır; bu hakkın Belediye Hizmet Binası olarak değerlendirilmesine karar verilmiştir. Bu kazanım geçmişten gelen önemli bir sözleşmesel haktır. Tapuda belediye yüzde 11 oranında pay sahibi olurken ilgili şirketler yüzde 89 oranında pay sahibidir; bu iki oranın birbirine karıştırılması mevcut mülkiyet durumunun yanlış yorumlanmasına neden olmaktadır.
Belediye ile yüklenici şirketler arasında imzalanan Protokolün temel amacı ise geçmişten gelen yüzde 30’luk hakkın azaltılması değil; bu hakkın bağımsız, kullanılabilir ve tapuda güvence altına alınmış bir kamu yapısına dönüştürülmesidir.
“TMSF ihalesinin bedeli belediyemizin hakkının satış bedeli değildir”
TMSF tarafından açıklanan muhammen bedel olan 75 milyon ABD doları tutarındaki rakam, belediyenin yüzde 30’luk hakkına biçilen bir satış değeri değildir; bu tutar TMSF’nin kendi alacaklarını tahsil etmek amacıyla belirlediği ticari bütünlük için başlangıç değeridir.
Belediye açısından önemli olan husus bağımsız hizmet binasının bedelsiz yapılması ile teslim edilmesi konularındaki yükümlülüklerin güvence altına alınmasıdır.
Ek olarak yatırımcının üstleneceği yükümlülüklerin banka teminat mektubu ve ilgili sözleşmesel güvencelerle korunması da planlanmaktadır. İhaleye katılım teminatıyla karıştırılmaması gereken bu güvencelerin kapsamı Protokol uyarınca takip edilecektir.
Buna rağmen ihale ilanının yayımlanmış olması yatırımların tamamlandığı ya da Belediyenin tüm haklarını elde ettiği anlamına gelmemektedir; yatırımcıdan beklenen yükümlülüklerin yerine getirilmesi ayrıca izlenecektir.
Büyükşehir Belediyesi sadece belgelerde yazılı kalmakla yetinmeyecek; haklarının fiilen gerçekleştirilmesini sağlamak adına gerekli adımları atacaktır.
“Hukuki uyuşmazlıkların çözümü kamu yararının bir parçasıdır”
Basmane bölgesine ilişkin yaklaşık otuz yıldır devam eden anlaşmazlıklar tapu kayıtları başta olmak üzere birçok unsuru etkilemektedir. Devam eden davalarda ileri sürülen talepler kesinleşmiş yargı kararlarıyla aynı sonucu doğurmadığı açıktır.
Büyükşehir Belediyesi geçmişten gelen haklarını korurken uzun süredir devam eden belirsizlikleri gidermek için uygulanabilir çözümler üretmektedir.
Buna göre Protokol kapsamında belirli dava süreçlerinin sona ermesi tarafların edimleri yerine getirmesi koşuluna bağlanmıştır;
Daha önceden yerine getirilmemiş yükümlülükler karşılığında Belediyenin tüm haklarından vazgeçtiğine dair yorumlar doğru değildir.
Uygulanan çözüm yöntemi ve yetkilendirme Belediye Meclisi’nin toplantısında oybirliğiyle onaylanmıştır.
“Basmane’nin çözümü Kültürpark’ın geleceği bakımından önemlidir”
Basmane’de bağımsız bir Belediye Hizmet Binasının gerçekleştirilmesi yalnızca mülk üzerindeki haklarımızın korunması demek değildir; Kültürpark içindeki çeşitli belediye hizmetlerinin çağdaş şekilde toplanabilmesine de katkıda bulunacaktır.
Kültürpark’taki bazı binaların ekonomik ömrünü tamamladığı göz önüne alındığında;
Basmane’deki hizmet binasının inşa edilmesiyle birlikte kamusal hizmetlerin modernize edilerek yeniden organize edilmesi mümkün olacaktır.
Böylelikle alan yeniden yeşil alan kazandırılarak İzmir’e fayda sağlayacaktır.
Bu sebeple Basmane meselesi kent merkezinin geleceği açısından önemlidir.
“Amacımız İzmir’in hakkını korumak ve kırk yıllık sorunu çözmektir”
< em >Basmane meselesi çok sayıda dönem boyunca görev yapan liderlerimizin çözüm üretmeye çalıştığı yaklaşık kırk yıllık bir meseledir.< br />< br /> Bugünün çalışmaları daha önce elde edilen kazanımları reddetmek değil; bunları daha sağlam hukuki temellere kavuşturmayı amaçlamaktadır.< br />< br /> Kamuoyunda farklı görüşlerin olması doğal karşılanmaktadır.< br />< br /> Ancak TMSF’nin zorunlu satış işlemiyle Belediyenin mülk satışı arasındaki farklar net şekilde belirtilmelidir.< br />< br /> Tartışmalar hangi hakların ihalede yer aldığına yönelik olmalı; yatırımcının hangi yükümlülükleri üstleneceği net olmalıdır.< br />< br /> İzmir Büyükşehir Belediyesi sadece Basmane’deki hakkını korumakta kalmayıp aynı zamanda bunun karşılığı olan bağımsız Belediye Hizmet Binamızın yapımını hedeflemektedir.< br />< br /> Belediyelerimiz her aşamada şeffaflık ilkesine uygun davranarak tüm hukukî süreçleri takip etmeye devam edecektir.”
< p > ( ANKA )
