Brezilya vatandaşları, yeni liderlerini seçmek amacıyla 25 Ekim Pazar günü oy kullanmaya gitti. Başabaş geçen seçim yarışında, mevcut Lula da Silva‘nın galip geldiği ve yeniden devlet başkanı olarak seçildiği duyuruldu. Peki, Lula da Silva kimdir? Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın yaşam öyküsü
LULA DA SİLVA KİMDİR?
Luiz Inácio Lula da Silva, 27 Ekim 1945’te Brezilya’nın Pernambuco eyaletine bağlı Garanhuns kentinde dünyaya geldi. Ailesiyle birlikte çocukluğunda São Paulo’ya göç ederek Santos’a yerleşti. Ekonomik sebepler yüzünden eğitimine erken yaşta ara veren Lula, 14 yaşında bir fabrikada çalışmaya başladı. Sonrasında Senai’de torna işçiliği eğitimi alarak metal sanayisinde kariyerine devam etti.
1960’ların sonlarına doğru sendikal faaliyetlere katılan Lula, 1975 yılında São Bernardo do Campo ve Diadema Metal İşçileri Sendikası’nın başkanlığına getirildi. Askeri yönetim döneminde işçilerin maaşlarının ve çalışma şartlarının iyileştirilmesi için düzenlenen grevlerde öne çıktı. 1978-1980 yılları arasında ABC bölgesindeki büyük işçi grevlerine liderlik ederek ülke genelinde tanınan bir sendikacı haline geldi.
İşçi Partisi ve siyasi yükselişi
Lula, 1980 yılında Brezilya İşçi Partisi’nin kuruluşunda kritik bir rol üstlendi. Demokratikleşme sürecinin ilerlemesiyle birlikte 1984’te doğrudan devlet başkanlığı seçimi talebiyle gerçekleştirilen Diretas Já hareketinin öncülerinden biri oldu.
1986’da São Paulo’dan federal milletvekili olarak seçildi ve 1987-1991 yılları arasında Kurucu Meclis’te görev yaptı. 1989’da ilk kez devlet başkanlığına aday olan Lula, ikinci turda Fernando Collor de Mello’ya kaybetti. 1994 ve 1998 seçimlerinde de adaylık gösterdi ancak bu defa Fernando Henrique Cardoso karşısında zafer elde edemedi.
İlk devlet başkanlığı dönemi
Lula, 2002 seçimlerinde ikinci turda Fernando Henrique Cardoso’nun ardından gelen rakibini geride bırakarak devlet başkanı seçildi ve 1 Ocak 2003’te göreve başladı. 2006 seçimlerinde tekrar kazanarak ikinci dönemine adım attı.
2003-2010 yılları arasında uyguladığı politikalar yoksullukla mücadele, sosyal yardım projeleri ve gelir eşitsizliğinin azaltılması üzerine odaklandı. Özellikle Bolsa Família adlı sosyal yardım programı, düşük gelirli milyonlarca Brezilyalı için önemli bir destek aracı haline geldi.
Lula’nın ilk iki döneminde Brezilya ekonomisi büyüyerek milyonlarca insanın yoksulluktan kurtulmasına yönelik politikalar hayata geçirildi. Ancak yönetimi, Mensalão olarak bilinen siyasi rüşvet skandalı gibi yolsuzluk iddialarıyla da yüzleşmek zorunda kaldı.
Lula, 2010 seçimlerinden sonra devlet başkanlığını İşçi Partisi’nden Dilma Rousseff’e devretti.
Yolsuzluk davaları ve hapiste geçen süre
Lula, 2017 yılında Lava Jato Operasyonu kapsamında yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarıyla mahkûm edildi. Savcılar, São Paulo’daki Guarujá’da bulunan lüks bir daire ile bağlantılı olarak rüşvet aldığı iddiasında bulundu. İlk mahkumiyet kararı hakim Sérgio Moro tarafından verildi ve daha sonra cezası artırıldı.
Nisan 2018’de teslim olup cezaevine giren Lula yaklaşık 580 gün tutuklu kaldı. Bu süreçte Brezilya’nın Temiz Sicil Yasası gereği 2018 devlet başkanlığı seçimlerine aday olma hakkını kaybetti. Kasım 2019’da serbest bırakıldı.
Lula’nın mahkûmiyetleri, Brezilya Federal Yüksek Mahkemesi tarafından 2021’de iptal edildi; mahkeme davaların yargı yetkisine dair sorunları olduğunu belirterek onun siyasi haklarını geri kazandı. Ayrıca hakimin tarafsız davranmadığına dair karar verildi.
2022 seçimi ve üçüncü dönemi
Hukuki engellerin kaldırılmasının ardından Lula, 2022 devlet başkanlığı seçimlerinde İşçi Partisi’nin adayı oldu. İkinci turda mevcut lider Jair Bolsonaro’yu yenerek yeniden göreve geldi.
1 Ocak 2023’te yemin ederek görevine başlayan Lula, böylece daha önce iki dönem görev yapmış biri olarak tekrar devlet başkanlığına dönen ilk Brezilyalı siyasetçilerden biri oldu. Ayrıca bu zaferle birlikte üç kez doğrudan devlet başkanı seçilen ilk kişi unvanını kazandı.
İkinci siyasi dönemi
Lula’nın üçüncü başkanlık dönemi olan 2023 itibarıyla sosyal politikalar, yoksullukla mücadele ile çevrenin korunması konuları ön planda bulunuyor; ayrıca Amazon yağmur ormanlarının korunması ve uluslararası ilişkilerin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Ocak 2023’te eski lider Jair Bolsonaro’nun destekçilerinin Kongre’ye ve diğer demokratik kurumlara yönelik saldırılarıyla karşılaşan Lula yönetimi bunu ciddi bir tehdit olarak değerlendirdi.
Ekonomik alanda vergi reformu gibi düzenlemeler hayata geçirilmeye başladı; ayrıca Amazon’daki ormansızlaşmanın azaltılması ve çevre politikalarının güçlendirilmesi amaçlandı.
2026 devlet başkanlığı seçimi
Lula, İşçi Partisi’nin adayı olarak yeniden devlet başkanlığı için yarıştıktan sonra yapılan ilk turda yüzde 45,16 oy alarak ikinci sırada yer aldı; Flávio Bolsonaro ise yüzde %47,03 ile önde tamamladı. Böylece seçim ikinci tura taşındı.
25 Ekim 2026’da yapılan ikinci turda Lula rakibi Flávio Bolsonaro’yu geçerek yeniden devlet başkanı oldu. Brezilya Yüksek Seçim Mahkemesi (TSE) tarafından açıklanan kesin sonuçlara göre Lula toplamda 64 milyon 256 bin 232 oy alırken yüzde %51,79 oy oranına ulaştı; Flávio Bolsonaro ise yüzde %48,21 oranıyla toplamda 59 milyon826 bin41 oy aldı.
Böylelikle Lula’ın dört kez devleti yöneten kişi unvanına sahip olduğu tarihe geçti; daha önceki dönemlerde olduğu gibi bu yeni görev süresinin de başlangıcı planlanan tarih ise5 Ocak2027 olacak.
Ayrıca bu seçimler tarihi bir anekdot olarak kaydedildi çünkü Lula ilk turdaki dezavantajını ikinci turda tersine çevirerek kazandı; ilk turda Flávio Bolsonaro’nun yaklaşık2 ,2 milyon oy gerisindeyken ikinci turda rakibinin önüne geçerek yaklaşık4 ,4 milyon oy farkıyla galip geldi.
Siyasi görüşü
Sosyalist bir politikacı olarak tanımlanan Lula’nın kariyeri boyunca işçi hakları savunuculuğu yaptığı görülüyor; sosyal devlete önem veriyor ve yoksullukla mücadelenin yanı sıra gelir eşitsizliğini azaltmaya odaklanıyor. Başkanlık süresince sosyal yardımları genişletmeye çalışırken ekonomik büyümeyi de sosyal politikalara entegre etmeye gayret etti.
Ayrıca uluslararası düzeyde Brezilya’nın rolünü güçlendirmek için gelişmekte olan ülkeler arasındaki işbirliği artışını sağlamakla birlikte Amazon yağmur ormanlarını korumayı dış politikasının önemli unsurları arasında tutmuştur.
Lula’yla birlikte Türkiye’nin dört kez doğrudan devleti yöneten en uzun süre görev yapan lideri olması açısından önemli bir kişilik olmaktadır.
